تکامل انسان، چالشی برای اندیشیدن – بخش دوم

آفریقا، خاستگاه تکامل انسان

مدتها است که آفریقا به عنوان یک علامت سوال بزرگ در جریان تکامل انسان، ذهن بسیاری از دانشمندان را به خود مشغول کرده است.

این قاره عظیم به راستی منشأ عظیمترین رخدادهای طبیعت بوده است.

برخی از مواردی که آفریقا را به منطقه ای بی نظیر برای بررسی و تامل درباره تکامل انسان کرده است عبارتند از :

  • توسعه یکسان به شمال و جنوب از خط استوا
  • گرم بودن اقلیم
  • وسیع بودن سرزمین
  • نزدیکی به دو قاره عظیم دیگر
  • خاک غنی و حاصلخیز
  • صحراهای عظیم
  • کوههای مرتفع
  • آب رسانی حیرت انگیز توسط رودهای عظیم

نگاهی به موارد بالا زمانی هیجان انگیزتر میشود که بدانیم زمانی این قاره عظیم پوشیده از جنگلهای عظیم استوایی بوده است!

تصویر زیر حدود زمانی 14 میلیون سال قبل را نشان میدهد که شرایط آب و هوایی معتدل و گرم باعث ظهور گونه های جدیدی از پستانداران شد. همچنین اجداد انسانها، گوریلها.

 

آفریقا قاره جالبی است. میادین اصلی استخراج الماس در اینجا قراردارند. آبشار عظیم ویکتوریا با 100 متر ارتفاع در این قاره قرار دارد.

سومین صحرای بزرگ جهان در این قاره واقع شده است ( البته اگر قطب شمال و جنوب را هم صحرا آنهم از نوع سردش در نظر بگیریم.).

دومین رود جهان با 6800 کیلومتر طول در این قاره قرار دارد.

جنگلهای بیشمار و جانداران حیرت انگیز و حیات وحش بینظیرش آنرا به قاره ای رویایی تبدیل کرده است.

 

تاثیر شرایط اقلیمی قاره بر تکامل انسان

این قاره در 8 میلیون سال قبل که منطقه ای گرم و مرطوب بود، شرایط فوق العاده ای برای ظهور انسان فراهم آورد.

شرایطی که طی چهار ونیم میلیون سال بعد آن و در طی سه و نیم میلیون سال اخیر تاثیر زیادی بر روی تکامل انسان ایجاد کرد.

همانگونه که در بخش اول این سری مقاله عنوان کردم، تغییرات مداوم آب و هوایی باعث جهش ژن موجودات بسیاری در این قاره شد.

بر اساس تحقیقات انجام شده از رسوبات تپه های اطراف صحراهای مرکزی و سایر مناطق آفریقا مشخص میشود که در دوره های زمانی کوتاه سطح قاره پوشیده از آب و به دنبال آن مجددا خشک و به دنبال آن مجددا انبوه و مملو از گونه های گیاهی شده بوده است. و مجددا این شرایط تکرار می گردیده است.

این تغییرات ناگهانی بین آب و هوای خشک و مرطوب برای بسیاری از موجودات قابل تحمل نبوده است.

به ظاهر به نظر میرسد موجوداتی که ضریب هوشی بالاتری داشته اند بهتر توانسته اند خود را با محیط تطبیق دهند و در نتیجه به عرصه تکامل وارد شده اند.

ولی با نگاهی به حضور هم اکنونی خودمان به نظر میرسد اجداد اولیه ما در 3 میلیون سال پیش توانسته اند از این تغییرات ناگهانی جان سالم به در ببرند!

باید یک نکته را خاطر نشان کرد.

مفاهیم اولیه دیرین شناسی

منظور از ناگهانی در دیرین شناسی دوره های زمانی 1 تا دو میلیون سال است! در این علم وقایع مانند عصر اطلاعات رخ نمیدهد و هیچ چیز در یک چشم بر هم زدن نیست.

تغییرات ناگهانی ای که طی 2 میلیون سال اتفاق می افتد تاثیر مستقیمی بر یک گونه میگذارد و براساس تئوری انتخاب طبیعی داروین ممکن است به نجات گونه وادامه حیات آن و یا نابودی آن و انقراضش منجر شود.

برای اینکه بعدا و در ادامه سلسله مقالات تکامل انسان به این اطلاعات دسترسی داشته باشیم این نکته را نیز مطرح میکنم.

رد پای ژنتیک در تکامل

طبق بررسی دی ان آ میتوکندریایی انسانهای امروزی و تطبیق آن با انواع استخراج شده فسیلهای گونه های انسانها، تا حدی روشن شده است که ظهور و گسترش انسان در آفریقا بوده است.

البته باید گفت هنوز بسیاری از شواهد نیاز به تایید و تحقیق دارند تا بتوان به این نتیجه رسید که انسان امروز حقیقتا از گونه کپی ها است.

با توجه به این گسترش وراثتی، نقشه ای به دست آمده است که تا حدودی نشان میدهد گونه های انسان و کپی ها چگونه طی 2و نیم میلیون سال گذشته در سراسر جهان گسترش یافتند.

 

تصویر زیر مربوط به شکل خروج و گسترش گونه انسان در خارج از آفریقا است. به این مبحث در مقاله گونه انسان ها خواهیم پرداخت.

بیش از این ترجیح میدهم درباره شرایط اقلیمی آفریقا توضیح ندهم زیرا به حدی وسیع است که میتوان سلسله مقاله هایی را به آن اختصاص داد.

به همین دلیل با برداشت اطلاعات لازم برای علت ظهور و پیدایش انسان در آفریقا به سراغ مقاله بعدی میرویم که ادامه روند تکامل را دنبال کنیم.

در مقاله بعدی بیشتر به گونه اررین میپردازم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *